Netherlands

Loading

Heimwee naar pensioendebat

Social media heeft ons begrip van debat sterk veranderd. Het - vaak anoniem - plaatsen van venijnige reacties of tweets lijkt het traditionele debat te verdringen. De nadruk ligt nu vaak op spreken in plaats van luisteren. Dat is een verlies. Om met de Dalai Lama te spreken: “Als je praat, herhaal je vaak wat je al weet. Als je luistert, leer je vaak iets nieuws”.

Hoe interessant is het dan dat een tv-programma als DWDD zichzelf toestaat heimwee te hebben naar een klassiek debatprogramma als Het Lagerhuis? Als pensioenprofessional schuif je helemaal naar het puntje van je stoel als je de eerste gasten van dit experiment ziet. De geestelijk vaders van de originele pensioenwetgeving tegenover de zelf uitgeroepen verdedigers van de huidige gepensioneerden! PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher tegenover Henk Krol van 50+. Ten aanzien van het onderwerp pensioen zou dit wel eens het beste debat op primetime-tv van dit verkiezingsseizoen kunnen worden.

Carnaval als integratie
Alhoewel vermakelijke tv, blijkt het publiek toch vooral te blijven hangen in hun ‘social media’-modus. Hun bijdrage in het debat blijft voor het grootste deel beperkt tot het mondeling versturen van dezelfde reacties, die ze anders in maximaal 140 tekens zouden typen. Weinig spannende stellingen over ‘Carnaval als integratie’ en een ‘Wettelijk recht op onbereikbaarheid’ haalden het niveau ook niet op. Gelukkig deponeerde Krol het klassieke 50+-dogma ‘gepensioneerden zijn fors in koopkracht achteruit gegaan en dat moet snel gerepareerd worden’. De discussie die hierop volgde, geeft wel mooi weer wat de uitdagingen zijn voor de politiek en de specialisten in ons vakgebied.

Rattenvanger
Krol legde direct de vinger op de vermeende zere plek van de lage rekenrente. Volgens de woordvoerder van 50+ kan de rekenrente makkelijk naar 4%. Zelfs als er op een vaste rente van 2% gerekend zou worden, is er in zijn visie voldoende vermogen om ouderen toeslagen te verlenen op hun pensioen in plaats van te (dreigen met) korten. Een pensioentechnische discussie waarin Asscher op de vlakte blijft. Hoe kan het ook anders als een PvdA-senator zich recent nog uitspreekt voor ‘een rekenrente die meer rekening houdt met de rendementen die pensioenfondsen halen’?

Interessanter zijn de reacties uit het publiek; een dame van hoge leeftijd die aangeeft dat hun generatie het erg goed heeft gehad en prima een stap terug kan doen voor (klein)kinderen. Een bijna gepensioneerde die juist fel meegaat in het betoog van Krol en een jongere die Krol beschuldigt “een rattenvanger van de ouderen” te zijn en dat “jongeren van u de tering kunnen krijgen”. Een conflict tussen generaties over het inrekenen van toekomstverwachtingen prachtig in beeld.

Babbeltruc
Het debat tussen de twee lijsttrekkers kwam echt goed op gang toen het terugbrengen van de AOW-leeftijd naar 65 op tafel kwam. Asscher noemde dit een babbeltruc van 50+ omdat de partij de feiten negeert. De PvdA refereert daarbij aan EUR 12 miljard hogere kosten volgens berekeningen van het CPB. Krol stelt emotioneel dat Asscher ‘liegt dat hij barst’ en dat het maximaal om maximaal EUR 3,5 miljard kostenverzwaring gaat. Twee hoogleraren van de Universiteit van Tilburg laten een dag later opnieuw zien dat de pensioendiscussie vooral gevoerd wordt op basis van een conflict over het inrekenen van toekomstverwachtingen. 50+ lijkt de vervroeging te financieren door de AOW niet welvaartsvast te houden.

Als emoties de ratio domineren
Zoals wij in de Aon Verkiezingsmonitor al aangeven, heeft een ruime meerderheid van de partijen een flexibelere AOW in de verkiezingsprogramma’s opgenomen. De invulling ervan verschilt echter per partij. Op basis van rationele onderhandelingen zouden partijen er op basis van deze standpunten eigenlijk goed uit moeten komen. Het is dan wel te hopen dat er werkbare compromissen ontstaan. Als emoties de ratio blijven domineren, dreigt de stelselherziening vast te lopen in een technische discussie over het inrekenen van toekomstverwachtingen die het generatieconflict versterkt. Aan de andere kant moeten de pensioenspecialisten accepteren dat de academisch optimale oplossing lang niet altijd de meest passende is. Misschien moeten we de coalitiebesprekingen straks starten met een workshop van de Dalai Lama?

In de Aon Verkiezingsmonitor heeft Aon de standpunten van de politieke partijen met betrekking tot pensioenen op een rij gezet.