Netherlands

Loading


Column Fine Art Magazine Tableau | november 2016

SCULPTUREN

Anna’s Denker. Ik moest er vorige maand weer even aan denken tijdens de opening van de grote sculpturen-tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag: Van Rodin tot Bourgeois – Sculptuur in de 20ste Eeuw. Een indrukwekkend overzicht van moderne sculptuur, topstukken van grote namen als Degas, Brancusi, Calder, Moore en….. Auguste Rodin.

De Amerikaanse kunstverzamelaars Anna en William Singer, de grondleggers van het Singer Laren, kochten in hun tijd zeven sculpturen van Rodin. Met De Denker, een gietsel uit 1937, als topstuk van de collectie. En wellicht herinnert ook u zich dat juist dat beeld, met nog zes andere bronzen sculpturen, in januari 2007 uit de binnentuin van het Singer werd gestolen. Later bleek dat het enige motief van de daders het te gelde maken van het brons (à EUR 4,00 per kilo) was. Ontstellend cultuurbarbarisme. Gelukkig kon De Denker binnen enkele dagen nog net ‘voor de poort van de hel’, (lees: een smeltoven) worden gered. Overigens, de figuur stelde de dichter Dante voor en maakte deel uit van Rodin’s ontwerp ‘Hellepoort’ voor een monumentale bronzen poort.

Dit vormde het begin van een, voor Singer Laren en alle betrokkenen, buitengewoon inspannend traject om het beeld, met de bijzondere betekenis voor het museum, te redden. Over het hele proces is na de terugkeer van het beeld in het museum in 2011 door Singer Laren een interessant symposium gehouden. Daarbij zijn de vele aspecten van deze uitzonderlijke schade aan een bijzonder kunstwerk belicht, waarvan ik enkele met u wil delen.

Gezien de zwaar beschadigde staat waarin het beeld verkeerde (bewerkt met een slijptol om het in stukken te zagen) dreigde de conclusie van een ‘total loss’. Het rechteronderbeen was ‘geamputeerd’ en niet teruggevonden. En op diverse plaatsen vertoonde het beeld diepe snedes.

De vraag was of het beeld kon worden gerestaureerd. En als dat al het geval was, hoeveel ‘Rodin’ het na een grote restauratie nog zou zijn. Het keerpunt in die overwegingen was de vondst in het Musée Rodin van het originele gipsmodel van deze Denker. De beschikbaarheid van dat materiaal in combinatie met moderne (scan)technologie maakte restauratie mogelijk. Een proces van enkele jaren waarbij de kennis en ervaring van de beste restauratoren, Musée Rodin (dat over de erfgoed van Rodin waakt), de Universiteit van Amsterdam, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het Rijksmuseum en natuurlijk Singer Laren bij elkaar werd gebracht. Daarbij vond uiteraard ook afstemming plaats met de verzekeringsadviseur van het museum en de verzekeraars.

Toen in 1970 een ander gietsel van De Denker van het Cleveland Museum in Ohio zwaar beschadigd raakte, leidden de overwegingen tot een heel andere uitkomst. Een (nooit opgehelderde) bomexplosie had de onderkant van het beeld, de rots en een deel van de onderbenen, zwaar beschadigd. Restauratie was om technische redenen niet uitvoerbaar gebleken. In plaats daarvan besloot het museum het beeld in beschadigde staat te laten, als symbool van de kwetsbaarheid van kunst. En zo treft u het beeld daar nu aan.


De Denker, Cleveland Museum

En Anna’s Denker….die denkt weer, in gave staat in het Singer Laren. De moeite waard voor een bezoek. U zult niet geloven dat het beeld ooit zo verminkt is geweest.


De Denker, Singer Laren

Overigens biedt dit najaars-tentoonstellingsseizoen nog meer bijzondere sculpturen om te bekijken. Zo toont het Stedelijk Museum Amsterdam op dit moment het bewegelijke ‘Machinespektakel’ van Jean Tinguely. De grootste tentoonstelling ooit van deze kunstenaar in Nederland.

Ik wens u veel sculpturen-kijkplezier!

Marcel Schreuder