Netherlands

Loading


Column Fine Art Magazine Tableau | februari 2017

COLLECTIEMOBILITEIT

Een ‘niet-verzekermodel’. In een brief die minister Bussemaker dit najaar aan de Tweede Kamer stuurde, meldt onze minister van Cultuur, Onderwijs en Wetenschap dat zij samen met musea en andere publieke eigenaren ‘... de mogelijke beletsels tegen een niet-verzekermodel ...’ onderzoekt.

Deze passage bleef uiteraard niet onopgemerkt door uw registermakelaar in kunstverzekeringen. Het centrale thema in de brief is collectiemobiliteit: het zoveel mogelijk zichtbaar en toegankelijk maken van cultureel erfgoed, waaronder de collecties van musea. Het door musea in bruikleen aan elkaar geven van kunstobjecten staat hierin centraal. De kosten van verzekeren zijn een aspect bij dit bruikleenverkeer is. Het verminderen van die kosten zou de collectiemobiliteit stimuleren, aldus de minister. Het per 1 juli 2016 in werking treden van de nieuwe Erfgoedwet wordt daarbij gezien als belangrijke omstandigheid voor het bevorderen van collectiemobiliteit.


dr. Jet Bussemaker

Tijdens een bijeenkomst die ik eind november bijwoonde, georganiseerd door de Nederlandse Registrars Groep (NRG) in Museum Het Schip in Amsterdam, stonden die nieuwe wet en de betekenis daarvan voor bruikleenverkeer en verzekeren centraal. De NRG is een sectie van de Museumvereniging waarbinnen registrars – de mensen die binnen musea het bruikleenverkeer regelen – kennis en ervaring delen. Tezamen met vertegenwoordigers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed werd gediscussieerd over de betekenis van de Erfgoedwet voor de praktijk van het verzekeren van bruiklenen.

Hoe zit dat nu met het niet-verzekeren? Maakt de Erfgoedwet dat mogelijk? Of zijn er beletsels waaraan Bussemaker refereert? Laat ik voorop stellen dat het onderzoeken van niet-verzekeren een goede, zo niet de eerste logische stap is in het proces van risicobeheer. Een makelaar in verzekeringen adviseert eerst of iets verzekerd kan worden. Indien het antwoord hierop bevestigend is, gaat hij kijken naar de ‘hoe’ en bij welke verzekeraar een risico het beste kan worden verzekerd. Het begint dus bij ‘of’. De vragen die daarbij horen zijn: wat is het belang? Wiens belang is het? Wat zijn de risico’s? Wie is verantwoordelijk voor schade of verlies? Waaruit bestaat de mogelijke schade? Is er voldoende draagkracht om het risico zelf te dragen? Aan de hand van de antwoorden op die vragen is te bepalen of verzekering verstandig zo niet nodig is.

De Erfgoedwet is één integrale wet waarin is vastgelegd hoe met ons erfgoed wordt omgegaan, wie welke verantwoordelijkheden daarbij heeft en hoe het toezicht daarop wordt uitgeoefend. Daarmee spreekt de regering het vertrouwen uit dat de sector voldoende kennis, deskundigheid en betrokkenheid heeft om de zorg voor ons cultureel erfgoed in de praktijk waar te maken. Wat dit betekent bij schade aan collecties en hoe de financiering van restauratie of vervangende aankopen wordt geborgd, is daarbij nog onvoldoende duidelijk. Collectiemobiliteit hangt van meer af dan alleen verzekeringskosten. Zo heeft de Museumvereniging uitgangspunten geformuleerd voor het bruikleenverkeer tussen Nederlandse musea onder het motto ‘Slimmer Lenen’. Die uitgangspunten moeten de musea richting geven bij het beoordelen en behandelen van bruikleenaanvragen van collega-musea. De bijeenkomst bracht nog geen eenduidige conclusie. Vanuit de kunstverzekeringsmarkt zullen we in ieder geval onverminderd aan de dialoog blijven deelnemen met als opdracht zo slim mogelijke verzekeringsoplossingen te bieden.

Deel van het NRG-programma bestond uit een rondleiding in - en vooral ook rond! - Museum Het Schip. Het Schip is een van de drie blokken arbeiderswoningen in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt, in 1917 ontworpen door de kunstzinnige architect Michel de Klerk voor de woningcorporatie ‘Eigen haard’. Een prachtig voorbeeld van de ‘Amsterdamse School’. Dit immobiel cultureel erfgoed valt natuurlijk buiten collectiemobiliteit en bruikleenverkeer, maar zou ik zeker op het lijstje zetten voor een dagje Amsterdam!


Ontwerptekening M. de Klerk. Collectie NAi
Woningbouw Spaarndammerplantsoen, Amsterdam, 1917.


Museum Het Schip

Marcel Schreuder