Netherlands

Loading


Column Fine Art Magazine Tableau | maart 2017

FARAH DIBA

Op 19 mei 1959 was ik in haar nabijheid. Dat wil zeggen, ze ging letterlijk aan mij voorbij. In de tijd dat Nederland en de wereld nog vertrouwd met Iran waren, bezocht Mohammad Reza Pahlavi, de sjah van Perzië, Rotterdam. Vergezeld door zijn aanstaande derde echtgenote Farah Diba reden zij in een open auto over de Schiekade langs het toenmalige Sint Franciscusziekenhuis, waar ik net die dag was geboren. In het verhaal van mijn moeder verdrongen de verplegende nonnen en artsen zich voor de ramen om een glimp van het koningspaar op te vangen. Andere tijden.

In de actualiteit is de verhouding van Iran met de wereld aanzienlijk complexer. Hoewel het beeld van het sprookjespaar toen ook een achterkant kende met het repressieve regime van sjah tegen de oppositie. Het nucleaire programma van Iran en de stelselmatige weigering van de regering in Teheran om aan de eisen van de VN–Veiligheidsraad te voldoen, leidden vanaf 2006 tot sancties vanuit de internationale gemeenschap.

Wat betekenen dergelijke sancties voor het verzekeren van belangen in internationale situaties? En hoe ligt dat bij kunstverzekeringen?


Farah Diba Pahlavi (Empress of Iran), 1977 door Andy Warhol

In principe hebben partijen bij een verzekering, net als bij elke andere soort overeenkomst, de vrijheid afspraken te maken en verplichtingen aan te gaan die zij willen. Maar de internationale gemeenschap kan – via de VN-Veiligheidsraad en de Europese Unie – maatregelen afkondigen tegen schendingen of bedreigingen van de internationale vrede en veiligheid. Dat kan onder meer via het beperken of verbieden van handel, het blokkeren van financieel verkeer en het beslagleggen op bezittingen. Op dit moment gelden dergelijke sancties ook tegen onder meer Noord-Korea, Myanmar, Syrië en Rusland. Bedrijven en particulieren worden geacht voorafgaand bij het aangaan van transacties met partijen in dergelijke landen, na te gaan of de transactie toegestaan is.

Nu is dat bij uw en mijn inboedelverzekering natuurlijk direct duidelijk; de verzekeringnemers zijn daarbij Nederlandse particulieren met een belang op een Nederlands adres. Maar bij kunstverzekeringen voor met name musea en kunsthandelaren worden vaak letterlijk grenzen overschreden. Kunstwerken worden in bruikleen gegeven (en genomen) tussen musea wereldwijd, en kunsthandelaren doen internationaal zaken.

Verzekeraars nemen daarom in polissen een bepaling op dat zij zich altijd zullen moeten houden aan sanctie-regels. Dat betekent dat zij een schade onder een verzekering die betrekking blijkt te hebben op een verboden transactie, niet zullen mogen uitkeren.

Hoewel de deal van Obama met Iran een stap in de goede richting leek, heeft de Trump-regering inmiddels verdergaande sancties tegen Iran afgekondigd. In ieder geval is er een inspirerende reactie van de Amerikaanse kunstwereld op de recente, onder meer tegen Iran gerichte, ‘travel ban’. Een vorige maand in Toronto geopende grote expositie van Iraanse hedendaagse kunst zal vanaf juni langs Amerikaanse musea toeren. De collectie is eigendom van de in Iran geboren financier Mohammed Afkhami, die hiermee een alternatief, of zoals hij zelf zegt ‘ zachter’ beeld, van zijn geboorteland wil presenteren. De diverse musea die Farah Diba heeft opgericht maken daar ook deel van uit, waaronder het Museum voor Hedendaagse Kunst (TMoCA) in Teheran, met een omvangrijke collectie van westerse topwerken van moderne en hedendaagse kunst. Een selectie van deze werken – van onder anderen Picasso, Pollock, Warhol, Rothko en Bacon – zou vanaf december 2016 in de Gemäldegalerie in Berlijn worden tentoongesteld. Maar de Duitsers bliezen de blockbustertentoonstelling uiteindelijk af omdat Teheran er te lang over doet de exportvergunningen rond te krijgen.

Dichter bij huis is voorlopig de TEFAF van 10 tot en met 19 maart weer een unieke kans om zonder beperkingen en sancties kunst van de hoogste kwaliteit uit de hele wereld te zien.

Marcel Schreuder