Netherlands

Loading


Column Fine Art Magazine Tableau | oktober 2017

ONVOLTOOID

Het afscheid van de gulden. Dat is indirect de reden dat de Victory Boogie Woogie van Piet Mondriaan (1872–1944) nationaal bezit is. Door zijn jaarwinst aan de Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit te schenken, maakte de Nederlandsche Bank de aankoop in 1998 mogelijk. Die zou anders - door het eindigen van de gulden als zelfstandige munteenheid in de nieuwe eurozone - ten goede zijn gekomen aan de Centrale Europese Bank.

De gedachte van bankpresident Nout Wellink was om het Nederlandse volk, tegenover het vervallen van het ene nationale symbool, een ander symbool in de vorm van kunst terug te geven. Dit sloot naadloos aan bij de ambitie van de voorzitter van de Vereniging Rembrandt Jan-Maarten Boll, tevens oprichter van de stichting, en directeur Hans Locher van Gemeentemuseum Den Haag, om Mondriaan’s laatste werk naar Nederland te halen.

Sinds 1988 hing het schilderij in de slaapkamer van de New Yorkse krantenmagnaat Newhouse. Met toestemming van toenmalige minister van financiën Gerrit Zalm werd de Victory Boogie Woogie voor 82 miljoen gulden van Newhouse gekocht en kreeg het een prominente plek in het Gemeentemuseum. Overigens had het museum in 1994 al geprobeerd het doek naar Nederland te halen voor de grote overzichtstentoonstelling (in samenwerking met het Museum of Modern Art) van Mondriaan, maar Newhouse wilde het schilderij in verband met kwetsbaarheid niet uitlenen.

De Tweede Kamer werd om tactische redenen niet geïnformeerd en was achteraf, net als de Algemene Rekenkamer, ‘not amused’. En er was meer controverse. De hoogte van het aankoopbedrag was ongekend en bovendien voor een schilderij dat - met diverse stukjes plakband - niet eens af was …


Detail van Victory Boogie Woogie, 1942-1944, Piet Mondriaan

Een onvoltooid kunstwerk dus. Maar hoe werkt dat dan eigenlijk als een kunstenaar zijn werken, in opslag of in het atelier, gereed, al dan niet verkocht of nog in de maak, wil verzekeren?

Inmiddels is het magnum opus van Mondriaan een onbetwist icoon van de moderne kunst. En het ‘open einde’ van het kunstwerk zegt nog meer over het creatieve genie Mondriaan. In het jaar waarin Nederland 100 Jaar kunstbeweging De Stijl viert, biedt het Gemeentemuseum Den Haag deze zomer de unieke gelegenheid de volledige collectie van werken van Mondriaan te zien in de meest complete Mondriaan-tentoonstelling ooit: De ontdekking van Mondriaan (van 3 juni t/m 24 september 2017). U kunt niet alleen de ontwikkeling van Mondriaans werk tot aan de Victory Boogie Woogie ontdekken, maar ook - zoals het museum afficheert - de modernste kunstenaar van de twintigste eeuw beter leren kennen.

Ik wens u een zonnige, Stijlvolle zomer.

Marcel Schreuder