Netherlands

Loading

Column Fine Art Magazine Tableau | januari 2016

TERREUR

Een aanslag. Dat is het eigenlijk. De IS-strijder die met een sloophamer het stenen hoofd, duizenden jaren oud cultureel erfgoed, van een muur slaat. Het is weliswaar niet de gruwelijkheid van een mensenleven dat wordt genomen in de naam van religie, maar de stelselmatige vernietiging van kunstschatten in Irak en Syrië die we regelmatig in de media zien, en voortkomt uit dezelfde ideologie. Tegen de achtergrond van de recente afschuwelijke terreurdaden lijkt het breken van steen van een andere orde. Dat is het ook. Mensenlevens gaan boven materie. Toch raakt het vernietigen van kunst en cultureel erfgoed ons evenzeer in het hart. Unesco, de organisatie van de Verenigde Naties die over het werelderfgoed gaat, noemt het een gerichte aanval op onze geschiedenis en cultuur. En daarmee op wie we zijn. Terreur en oorlog. Het zijn de grote bedreigingen van deze tijd. Eigenlijk van alle tijden. En het is ook geen nieuw fenomeen dat vanuit ideologieën kunst en cultureel erfgoed in die omstandigheden worden beschadigd en vernietigd.


Wat betekent dit in het kader van verzekeringen? En in het bijzonder bij kunstverzekering?
Dekt deze schade door terrorisme of oorlog? Zijn verzekeraars bereid dit soort risico’s te verzekeren? En kunnen en mogen zij dit wel? Om met het laatste te beginnen: nee, in het algemeen niet. Volgens de Wet op het financieel toezicht (Wft), die voor de hele financiële sector in Nederland geldt, mag een verzekeraar geen schade verzekeren die veroorzaakt is door een gewapend conflict, burgeroorlog, opstand, binnenlandse onlusten, oproer of muiterij. In vakjargon wordt dit ‘groot molest’ genoemd. ‘Klein’ molest, waaronder rellen en werkstakingen, mag een verzekeraar wel verzekeren. De gedachte achter dit verbod is dat verzekeraars geen onverantwoord grote financiële risico’s mogen nemen. Een oorlog kan tot zoveel schade-uitkeringen leiden, dat de verzekeraar niet meer aan al die verplichtingen kan voldoen. De verplichte molestuitsluiting betekende ook dat de schade bij de vliegramp van de MH17 formeel niet was gedekt. De oorzaak was immers een oorlogshandeling. Het Verbond van Verzekeraars maakte daarop een uitzondering. Namens de leden werd besloten een uitzondering te maken en toch uitkeringen te verstrekken. U denkt wellicht: waar valt terrorisme dan onder? Daar is na de WTC-aanslagen in 2001 een aparte regeling voor getroffen. In 2003 richtte het Verbond van Verzekeraars de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden N.V. (NHT) op. De ruim 250 betrokken verzekeraars dragen gezamenlijk het risico van een terreurdaad tot een maximum van EUR 1 miljard.

In kunstverzekeringen komt het vaak voor dat het oorlogsrisico is gedekt zolang de kunstwerken aan boord van een schip of vliegtuig zijn. Dit stamt uit de tijd dat kunst onder transportverzekeringen werd verzekerd. Zo’n vorm van verzekeren van oorlog is wel toegestaan.

Schade door terrorisme is tijdens het transport van goederen meestal standaard verzekerd. Tijdens (tijdelijke) opslag of verblijf in een tentoonstelling kan die dekking ook worden verkregen tegen extra premie. Het zijn veelal Amerikaanse en Franse musea of particuliere bruikleengevers die volledige terrorisme-dekking verlangen.

Schade door terreur is geen opwekkend onderwerp. Daarentegen mocht ik begin deze maand bij de uitreiking van de Prins Claus Prijzen 2015 zijn, een programma van het Prins Claus Fonds. De Grote Prijs werd door Prins Constantijn overhandigd aan de Iraanse fotografe Newsha Tavakolian. Het was een inspirerende bijeenkomst met als kerngedachte dat cultuur een basisbehoefte is.

Ik wens u een nieuw jaar toe met veel kunst en cultuur die in die behoefte voorziet.

De tentoonstelling ‘I know why the rebel sings’ van het werk van de prijswinnares is te zien tot 4 maart in de Prins Claus Fonds Galerie in Amsterdam.


My Superhero, 2010, Newsha Tavakolian