Netherlands

Loading

AGRC Risk Impact: de verborgen dreiging van stakingen en adviesrapporten

Editie oktober 2015

Risk Impact is een uitgave van Aon Global Risk Consulting (AGRC), waarin de actuele risico’s en hun potentiële impact voor het Nederlands bedrijfsleven worden besproken. Wat speelt er in de wereld, wat betekent dit voor u en wat kunt u doen om de impact op uw bedrijf te beheersen en beperken?

In deze uitgave van Risk Impact staan we stil bij het gevaar van risico’s die in de Aon Global Risk Management Survey buiten de top 20 vielen. Deze onderbelichte risico’s staan centraal in ons rapport “Underrated Threats”. We blikken terug op twee recente incidenten met een kleine kans, maar een grote impact:

  • De pilotenstaking bij AirFranceKLM in september en oktober, waardoor de bruto winst van het bedrijf EUR 500 miljoen lager uitviel
  • Het onderzoeksrapport van het Internationale Instituut voor Kankeronderzoek (IARC), eind oktober, waarin staat dat vlees een rol kan spelen bij het ontstaan van kanker

Voor stakers op de vlucht
Doodsbange directieleden in stukgescheurde overhemden, op de vlucht voor woedende demonstranten: dat is hoogstwaarschijnlijk het beeld dat de meeste mensen van de pilotenstaking bij AirFranceKLM bijblijft. De media lichtten het voorval breed uit, waarmee de staking in één klap midden in de spotlights stond.

Inmiddels weten we dat het voor AirFranceKLM niet alleen bij de reputatieschade van deze beelden bleef. Ook de financiële gevolgen van de staking hebben zich flink laten voelen. Vervallen vluchten, kosten voor het onderbrengen van passagiers bij concurrerende maatschappijen en tegenvallende boekingen raakten de maatschappij hard. Uiteindelijk viel de brutowinst van AirFranceKLM maar liefst EUR 500 miljoen lager uit.

Risico onderschat
Vooral de geschrokken reactie van bestuurders laat zien dat stakingen nog altijd een sterk onderschat risico zijn. Het is een dankbaar middel voor medewerkers die zich richten tot hun directie of voor vakbonden om hun standpunt kracht bij te zetten. Niet alleen in de luchtvaart, maar ook in het openbaar vervoer en bij de politie. In 2014 vonden in Nederland 25 stakingen plaats waaraan in totaal 10.000 medewerkers deelnamen. De betrokken organisaties liepen daardoor in totaal 41.000 arbeidsdagen mis (bron: CBS).

Hoe groot is de kans dat een organisatie geconfronteerd wordt met een staking? Helaas is op die vraag geen eenduidig antwoord te geven – die kans hangt sterk van de omstandigheden af. Alertheid is vooral gewenst in tijden van vastgelopen cao-onderhandelingen, kostenbesparingen, recessie en werkloosheid. Uit de gegevens van het CBS blijkt dat het merendeel van de stakingen (88%) door vakbonden wordt uitgeroepen. Naast medewerkers zijn sociale partners dan ook een belangrijke factor om bij het risico van stakingen in ogenschouw te nemen.

Naast het inperken van de kans op een staking, kan een organisatie zich voorbereiden op de gevolgen ervan. Zo kan de Aon BCM-tool u helpen bepalen in hoeverre uw organisatie de continuïteit heeft geborgd. Andere maatregelen zijn meer operationeel van aard. Belangrijk is dat u te allen tijde in gesprek blijft met sociale partners en medewerkers, en dat u hen tijdig informeert – niet alleen tijdens de reguliere gang van zaken maar ook bij minder populaire besluiten.

Daarnaast is het belangrijk om te weten wat er speelt in uw organisatie en daarop te anticiperen. Standaard middelen zoals medewerkers-tevredenheidsonderzoeken en dagelijkse gesprekken tussen medewerker en leidinggevende kunnen hierbij helpen.

De invloed van sociale partners verschilt overigens sterk per sector. Over het algemeen is hun invloed afgenomen, gezien het teruggelopen aantal lidmaatschappen van vakbonden. De sectoren openbaar bestuur, bouwnijverheid, energie- en waterleidingbedrijven, onderwijs, vervoer en communicatie en delfstoffenwinning en industrie hebben een bovengemiddeld deelnemerspercentage (bron: CBS). In 1967 was nog 38% van de werknemers lid van een vakbond, tegen 20% in 2011. De organisatiegraad binnen uw sector is een indicatie van de macht die sociale partners hebben.

Adviesbureaus: makers of krakers
Het Internationale Instituut voor Kankeronderzoek (IARC), onderdeel van de WHO, publiceerde eind oktober wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat vlees een rol kan spelen in het ontstaan van kanker. “Knakworst kankerverwekkend”, kopte Trouw de volgende dag. De cijfers: elke 50 gram vleeswaren per dag vergroten de kans op darmkanker met 18 procent ten opzicht van mensen die geen bewerkt vlees eten. Daarmee valt bewerkt vlees in dezelfde categorie als onder meer asbest, alcohol en tabak – producten met een ‘stevig bewijs voor het risico op kanker’.

Het laat zich raden wat dit nieuws met de beeldvorming rond vlees bij consumenten heeft gedaan. Voor bedrijven in de voedingsmiddelenindustrie kan de imagoschade stevige gevolgen hebben: de vraag naar vlees zou zomaar kunnen dalen. Uiteindelijk heeft dat gevolgen voor alle partijen in de keten. Als die besluiten hun productie terug te schroeven, komt de continuïteit voor de hele keten zonder twijfel in gevaar.

Imagoschade beperken
Hoe handel je als organisatie wanneer een erkend adviesorgaan jouw sector of producten negatief neerzet in de media? Een snelle, inhoudelijke reactie is de eerste stap om de (imago)schade beperkt te houden. In dit geval kwam die er ook: de Vereniging voor de Nederlandse Vleeswarenindustrie (VNV) verwierp de indeling van vleeswaren in categorie 1 door de IARC. Het risico van kanker zou afhangen van meerdere factoren, zoals leeftijd, aanleg, leefomgeving en leefstijl. Bovendien bevatten vleeswaren veel belangrijke voedingstoffen zoals vitaminen en ijzer.

Naast de vlees(verwerkende) industrie is een groot deel van de voedingsmiddelenindustrie onderhevig aan dergelijke situatie. Denk bijvoorbeeld aan de makers van softdrinks, zoals Coca-Cola en Pepsi. Zij worden hard geraakt door de opvatting dat toegevoegde suikers bijdragen aan obesitas, diabetes en tandbederf. Credit Suisse heeft zelfs becijferd dat de zorgkosten voor diabetes type II in de VS zo’n USD 500 miljard bedragen, wat hoogstwaarschijnlijk zal stijgen naar EUR 700 miljard in 2020 (bron: FD). Inmiddels is in San Francisco bepaald dat de kans op deze aandoeningen op billboards met reclame-uitingen voor deze producten vermeld moet worden, naar het voorbeeld van sigarettenpakjes. Is de huidige situatie van de vlees(verwerkende) industrie het voorland zoals dat ooit voor de tabaksindustrie gold? Volgens analist Elly Irving (bron: Financieel Dagblad) zijn er wel degelijk overeenkomsten: een grotendeels zelfregulerende sector en een machtige lobby.

Wat voor bedrijven écht verschil kan maken, is de gedegen voorbereiding om een gepaste reactie paraat te hebben. Hierbij is het belangrijk om de impact van een risico als uitgangspunt te nemen, en wat minder op de kans dat het scenario zich voordoet. Het denken vanuit de impact draagt bij aan de effectiviteit van risicomanagement. Bedrijven moeten de voor hun toepasbare scenario’s definiëren en uitwerken. Ga hierbij uit van incidenten bij vergelijkbare bedrijven of wellicht van incidenten uit het eigen verleden en vertaal deze naar worst case scenario’s. Naast een regulier risicoregister dienen organisaties ook deze scenario’s actief te beheren.