Netherlands

Risk Impact: hoe ‘high impact’ risico’s de bouwsector grijpen

 

Oktober 2017

Risk Impact is een uitgave van Aon Global Risk Consulting (AGRC), waarin de actuele risico’s en hun potentiële impact voor het Nederlands bedrijfsleven worden besproken. Iedere maand blikken we terug: wat speelt er in de wereld, wat betekent dit voor u en wat kunt u doen om de impact op uw bedrijf te beheersen en beperken?

Hoe ga je om met risico’s die zich zelden of nooit voordoen, terwijl de impact catastrofaal kan zijn? De ware aard van ‘high impact’ risico’s bleek de afgelopen maanden in de bouwsector. Waar problemen met een vertrouwde, veelgebruikte bouwmethode met gebruik van breedplaatvloeren, tot gevolg had dat vele nieuwe gebouwen dicht bleven na oplevering. Daarnaast bleek straalgrit, een veel gebruikte stof die dient om roest, vuil of verfresten van een oppervlakte te stralen, asbestvezels te bevatten. De impact was in beide situaties extra groot vanwege de brede toepassing van zowel de bouwmethode als het straalgrit.

 

Asbestvezels in straalgrit: de dreiging van een crisis


Voor veel bedrijven hebben de aangetroffen asbestvezels in het straalmiddel van het Dordtse bedrijf Eurogrit inmiddels grote gevolgen. Nadat de fabrikant eigen klanten had geïnformeerd, bleken begin oktober steeds meer bedrijven de effecten te merken. Talloze projecten zijn nu stilgelegd en onderzoek naar eventuele besmettingen is gestart. De verwachting is dat claims niet uit zullen blijven. Spijtig genoeg is inmiddels ook bekend dat asbestschade zelden verzekerd is.

De crisis die dreigt te ontstaan door de groeiende media-aandacht voor het incident raakt niet alleen de fabrikant, maar de gehele sector. De Branchevereniging Koninklijke OnderhoudNL sprak in een recente reportage bij EenVandaag over een mogelijke schade van 160 tot 200 miljoen euro.

 

Uitdagingen voor het crisismanagement
Kenmerkend voor incidenten zoals deze is dat de totale impact in het begin niet is te overzien. Maatschappelijke druk kan ook een rol spelen, zeker als er een volksgezondheidsaspect is, zoals bij asbest. Let in het kader van crisismanagement in elk geval op de volgende zaken:

  • Stel een incident- of crisisteam samen dat alle informatie verzamelt en dat het mandaat heeft om snel besluiten te nemen.
  • Zorg voor een integrale aanpak: sanering, communicatie, de zorg voor medewerkers, verzekeringskwesties en juridische aspecten moeten in samenhang worden opgepakt.
  • Maak weloverwogen keuzes over te nemen maatregelen: te veel onderzoek of overtrokken maatregelen creëren onnodig veel angst.
  • Speculeer niet zelf over gezondheidsrisico’s, maar raadpleeg deskundige partijen zoals de GGD. Vaak is de angst groot, maar blijkt het risico klein.
  • Houd rekening met gevoelens van onveiligheid, ook al zeggen de experts dat de risico’s klein zijn.
  • Communiceer actief met stakeholders over de uitkomsten van onderzoek, de risico’s die daaruit volgen, vervolgstappen en maatregelen om de continuïteit te waarborgen.

 

Ken de rol van de overheid
Een sterk startpunt in het kader van algemene crisisvoorbereiding, niet alleen in de bouw, is een inventarisatie van verschillende type crises – van een dodelijk ongeval tot grote kwaliteitsproblemen of integriteitsschandalen. Wees generiek voorbereid op verschillende mogelijke crises en kies bewust waar meer specifieke voorbereidingen nodig zijn, bijvoorbeeld in de vorm van crisisscenario’s en draaiboeken en/of crisisoefeningen op directieniveau. Zorg dat u ook de rol van de overheid kent zodat u weet waarin u bijvoorbeeld samen met de lokale gemeente op kunt trekken. Voor de rest geldt: neem initiatief en pak de regie. Zo laat u zien dat u de schade beperkt.

 

Incidenten bij gebruik breedplaatvloeren hebben grote gevolgen


Na de instorting van een parkeergarage in aanbouw werden preventief veel gebouwen met vergelijkbare constructies (gedeeltelijk), waaronder universiteiten en scholen tijdelijk buiten gebruik gesteld.

Verder onderzoek moet uitwijzen wat er precies is misgegaan en hoe dit kon gebeuren met een bouwmethode die jarenlang breed is toegepast in de bouwsector.

Uit de eerste bevindingen van het onderzoek blijkt dat verschillende aspecten een rol hebben gespeeld. Een mix van ontwerpfouten, ander gebruik van materialen en toepassing van de normering zijn uit het onderzoek van Hageman en TNO naar voren gekomen. Meer expertise moet licht schijnen op:
  • de juridische verdeling van de kosten;
  • verzekeringen voor de bouwtechnische gebreken en schades;
  • technische oplossing van herstel;
  • de totale omvang van de financiële impact.
De financiële impact gaat niet alleen over directe materiële schade, maar ook over de gevolgschade voor alle betrokken partijen. Denk aan kosten voor de huur van alternatieve ruimte als gebouwen buiten gebruik zijn gesteld en aan kosten voor onderzoek, herstelwerkzaamheden en preventieve maatregelen en de impact van de bereikbaarheid van de luchthaven en de bedrijven in de omgeving.

 

Scenario-analyse
Voor een bedrijf dat te maken krijgt met zo’n impactvol evenement kunnen de gevolgen groot zijn. Daarom is het verstandig voor bedrijven in de sector om scenario’s in kaart te brengen, waarbij de gevolgen op financiën, veiligheid, continuïteit en reputatie worden bepaald. Dit stelt bedrijven in staat veel gerichter preventieve maatregelen te nemen.

Complexiteit door veel betrokken partijen
Bij traditionele contractvormen is de verdeling van risico’s en aansprakelijkheid vaak niet transparant, vooral bij complexe projecten met veel betrokken partijen.

Bij de moderne contractvormen zoals DBM (Design, Build, Maintain) is één contractpartner bij calamiteiten voor oplevering verantwoordelijk. Dit is een groot voordeel, want de opdrachtgever kan zo sneller en makkelijker handelen en hoeft zich niet te bekommeren om eventuele claims van de (hoofd)opdrachtnemer, onderaannemers en leveranciers.

Hoe dan ook is het essentieel om voorafgaand aan een bouwproject alle bijkomende risico’s in kaart te brengen, inclusief een inschatting van de mogelijke impact van verborgen gebreken. Bij verzekerbare risico’s hoort de vraag: zijn de risico’s ook daadwerkelijk afgedekt? Dat laatste is cruciaal voor het geval de opdrachtnemer en/of opdrachtgever zelf onvoldoende financiële middelen heeft om eventuele schade te vergoeden. Aon kan u helpen bij de risico-inventarisatie.