Netherlands

Behandelindex voor fysiotherapeuten: nuttig of controlemiddel?

 

De behandelindex, een omstreden methode van zorgverzekeraars om de prestaties van fysiotherapeuten onderling te vergelijken. Een goede manier om te lange behandelingen te voorkomen of puur een controlemiddel dat fysiotherapeuten beperkt in hun werk?

Fysieke belasting is een van de belangrijkste verzuimoorzaken. Ongeveer 30% van het verzuim wordt veroorzaakt door te zwaar werk of het langdurig herhalen van handelingen. Uiteraard speelt dit veel in “zware” branches zoals horeca, vervoer, bouw, groot- en detailhandel en in de gezondheidszorg. Maar ook in andere branches komt vooral het langdurig herhalen van handelingen voor.

Voor de behandeling van veel van de klachten die kunnen ontstaan door te grote fysieke belasting, komt de werknemer bij een fysiotherapeut terecht. Vanuit de Zorgverzekeringswet wordt fysiotherapie eigenlijk alleen maar bij een aantal chronische aandoeningen vergoed en dan meestal pas vanaf de 21e behandeling per jaar. Het is dan ook belangrijk dat uw werknemers voor fysiotherapie verzekerd zijn met een goede aanvullende verzekering. Maar is dat wel voldoende? De laatste jaren is er namelijk veel gedoe over de zogenaamde “behandelindex”.

Wat is het?
De behandelindex is, volgens zorgverzekeraars, een methode om te kunnen vergelijken hoe de ene fysiotherapeut presteert ten opzichte van een andere therapeut. Hiervoor meet de zorgverzekeraar het aantal behandelingen per klacht of aandoening van alle patiënten van alle gecontracteerde fysiotherapeuten. Daaruit berekent de zorgverzekeraar het gemiddeld aantal behandelingen per klacht of aandoening. Dit gemiddelde aantal behandelingen wordt de behandelindex genoemd.

Doelmatigheid
Zorgverzekeraars willen met de behandelindex voorkomen dat mensen onnodig lang worden behandeld. Een fysiotherapeut die structureel meer behandelingen nodig heeft dan volgens de behandelindex noodzakelijk, kan erop rekenen dat de zorgverzekeraar komt informeren hoe dat zit. Deze fysiotherapeut loopt het risico dat hij voor meer behandelingen dan het gemiddelde een lager tarief vergoed krijgt of bij een volgende contractronde een minder gunstig contract aangeboden krijgt.

Zorgverzekeraars geven aan dat zij op deze manier de doelmatigheid van de paramedische zorg willen verbeteren.

Met behulp van de behandelindex ontstaat er gedeeltelijk inzicht in de doelmatigheid van fysiotherapeuten. Nadeel van deze methodiek is echter dat het aantal behandelingen niet aangeeft hoe de kwaliteit van de behandeling is. Een fysiotherapeut die gemiddeld een behandeling meer geeft per aandoening dan een naburige vakgenoot kan best betere kwaliteit leveren dan de collega, omdat de patiënt na de behandelingen veel beter functioneert dan de patiënt die minder lang bij de collega-fysiotherapeut onder behandeling is geweest.

Ervaring fysiotherapeuten
Fysiotherapeuten zien de behandelindex op dit moment echter vooral als een manier waarop zorgverzekeraars zich met het aantal behandelingen – en dus met de kwaliteit van de geleverde zorg -bemoeien. In het Nederlandse zorgstelsel is het de zorgverlener die bepaalt welke medische behandeling er gegeven moet worden. Doordat zorgverzekeraars met de behandelindex bepalen dat een bepaalde aandoening gemiddeld met bijvoorbeeld niet meer dan 8 fysiotherapie-behandelingen kan worden verholpen, is het voor fysiotherapeuten alsof de zorgverzekeraar op hun stoel gaat zitten. En als een patiënt meer dan het gemiddelde aantal behandelingen nodig heeft, moet de zorgverlener zich daarvoor verantwoorden, of wordt de fysiotherapeut gekort op de vergoeding van behandelingen.

Wat merken verzekerden?
Theoretisch zouden verzekerden niets van de behandelindex moeten merken, aldus zorgverzekeraars. De financiering is een zaak tussen verzekeraars en zorgverleners. In de praktijk blijkt dat echter niet altijd het geval: er zijn gevallen bekend dat verzekerden te horen krijgen dat ze niet meer behandelingen kunnen krijgen, omdat anders de behandelindex wordt overschreden. Ook zou de behandelindex ertoe kunnen leiden dat mensen met een complexe combinatie van klachten liever niet door fysiotherapeuten worden “aangenomen”, omdat die negatief op de gemiddelde behandelingsduur van een praktijk drukken. Dit kan natuurlijk nooit de bedoeling van zo’n instrument zijn.

Paramedische zorg
Fysiotherapie en andere paramedische behandelingen zijn belangrijke verstrekkingen in het kader van een collectief zorgcontract. Een goede aanvullende verzekering met voldoende fysiotherapie kan positieve gevolgen hebben voor de behandeling van fysieke klachten en zelfs in het vervolgens voorkomen daarvan. Op die manier leidt fysiotherapie zelfs tot verzuimreductie en is paramedische zorg een belangrijk element in het zorginhoudelijk laden van veel zorgcollectiviteiten.

In het kader van de groei van de zorgkosten en de teruglopende rendementen van zorgverzekeraars is het logisch dat zij op zoek gaan naar middelen om de zorgkosten te drukken. Dat de behandelindex wordt gebruikt om in gesprek te gaan met zorgverleners is dan ook niet gek. Maar belangrijk is dat zorgverleners hier eigenlijk niet op afgerekend kunnen worden, omdat de behandelindex niets over de kwaliteit van de behandeling zegt.

Daarnaast moet in elk geval voorkomen worden dat verzekerden de dupe worden van een instrument als de behandelindex. Zeker ook bij een belangrijke verstrekking als paramedische zorg die juist ook in de collectieve zorgmarkt essentieel is, mag een verzekerde niet minder behandelingen ontvangen vanwege een doelmatigheidsstreven. Want het is dan de vraag in hoeverre de op korte termijn gerealiseerde besparingen op lange termijn daadwerkelijk leidt tot kostenbesparing.

Vertrouwen
In essentie lijkt het in het Nederlandse zorgstelsel te ontbreken aan vertrouwen tussen zorgverleners en zorgverzekeraars. Daarom ontwikkelen zorgverzekeraars controlemiddelen en voelen zorgverleners zich in de uitvoering van hun beroep beknot. Uiteindelijk zijn de patiënten / verzekerden hiervan de dupe. Als zorgverleners en zorgverzekeraars eens echt goed samen gaan optrekken vanuit patiënt- / verzekerdenbelang, is er een wereld te winnen. En daarbij mogen zowel zorgverleners als zorgverzekeraars een belegde boterham verdienen.

Maar de uitdaging is... wie zet de eerste stap in het herstellen van het vertrouwen?

“Fysiotherapie is belangrijk in het fit en vitaal krijgen en houden van uw medewerkers. In veel gevallen is fysiotherapie belangrijk om uw zorgcollectiviteit zorginhoudelijk mee te laden (link naar artikel zorginhoudelijk laden). Op de factsheet van het Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie vindt u feiten en cijfers over fysiotherapie en fysiotherapeuten.”

Klik op de afbeelding voor de grotere versie van de factsheet.*

*Bron: Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie.