Netherlands

Hebben aanvullende zorgverzekeringen nog toekomst?

 

Door Marc van Westerlaak, Consultant bij Aon Corporate Wellness

DNB luidt noodklok: aanvullende pakketten in het geding
Op 5 december 2017 kwam De Nederlandsche Bank (DNB) met een rapport over de zorgverzekeringssector. Belangrijke conclusie van DNB is dat de financiële positie van zorgverzekeraars onder druk staat. Zorgverzekeraars moeten, volgens DNB, blijven moderniseren om de financiële buffers op peil te houden. Speciaal aandachtspunt daarbij zijn de aanvullende pakketten. DNB waarschuwt dat doordat verzekerden steeds selectiever zijn wat betreft de keuze van aanvullende pakketten, de toegang tot deze pakketten op termijn beperkt kan worden of dat pakketten zelfs verdwijnen.

Aanvullende pakketten
Het wettelijk vastgestelde basispakket in Nederland is best uitgebreid. Daarnaast bieden zorgverzekeraars meestal nog verschillende aanvullende verzekeringen en tandartsverzekeringen aan als aanvulling op het basispakket. In aanvullende verzekeringen wordt vaak een breed pakket aan zorg verzekerd zoals beweegzorg (valt alleen bij chronische aandoeningen onder het basispakket), alternatieve geneeswijzen, (beperkte) vergoeding voor brillen of lenzen, preventieve onderzoeken en ondersteuning van mantelzorgers. De dekking van tandverzekeringen is uiteraard vooral gericht op de kosten van tandarts, mondhygiënist en orthodontist.

Het percentage Nederlanders dat een aanvullend pakket heeft, schommelt al jaren rond de 84%. Er lijkt niet echt meer een spectaculaire afname te zijn van het aantal verzekerden met een aanvullend pakket. Wat dat betreft komt de waarschuwing van DNB als een donderslag bij heldere hemel. Wel is duidelijk dat mensen de afgelopen jaren steeds bewuster zijn gaan kijken naar de aanvullende pakketten, en vaak hebben gekozen voor het ‘downgraden’ van de aanvullende pakketten. En ook zorgverzekeraars passen regelmatig de dekking van aanvullende pakketten (naar beneden) aan.

Wat is het probleem?
DNB stelt dat steeds meer verzekerden alleen voor een aanvullend pakket kiezen als zij verwachten gebruik te maken van de verzekerde zorg. Hierdoor komen de aanvullende pakketten onder druk te staan omdat de winsten die verzekeraars op deze pakketten maakten, steeds kleiner worden. DNB voorspelt dat dit leidt tot beperking van de toegankelijkheid van aanvullende pakketten en wellicht zelfs tot het verdwijnen ervan!

Het is inderdaad waar dat er steeds meer calculerend gedrag plaatsvindt. Dit is vooral goed zichtbaar bij tandverzekeringen. Maar de meeste aanvullende verzekeringen bevatten veel dekkingsonderdelen die vrijwel niemand nodig heeft. De premie die voor deze ‘franjedekking’ wordt gerekend, zorgt ervoor dat de verliezen op dekkingsonderdelen grotendeels worden gecompenseerd.

Melkkoe
Voor veel zorgverzekeraars waren aanvullende pakketten jarenlang een echte melkkoe. Maar de winsten zijn afgenomen en er wordt door verschillende zorgverzekeraars zelfs verlies geleden op aanvullende pakketten. Dit laatste is natuurlijk niet gek als er zelfs wordt geadverteerd met ‘het aan- en uitzetten’ van specifieke dekkingsonderdelen.

Vaak raken verzekeraars door verliezen in paniek en nemen zij kortetermijnmaatregelen, zoals het beperken van de dekking, het verhogen van de premie en het invoeren van medische selectie voordat iemand geaccepteerd wordt voor een aanvullend pakket. Op deze manier wordt de voorspelling van DNB snel bewaarheid en is de houdbaarheid van aanvullende pakketten beperkt.

Innoveren in plaats van reageren
Zorgverzekeraars kunnen er ook voor kiezen om hun aanvullende pakketten te innoveren. In de zorg volgen de ontwikkelingen zich zeer snel op en zijn technologische vernieuwingen aan de orde van de dag. Dus waarom zien veel aanvullende pakketten er nog vrijwel net zo uit als eind vorige eeuw? Ook op het gebied van aanvullende pakketten valt er best veel te innoveren!

Waarom zou een zorgverzekeraar bijvoorbeeld niet meer e-health in de aanvullende pakketten opnemen? Beweegzorg zoals fysiotherapie is een belangrijk onderdeel van aanvullende verzekeringen, maar in veel gevallen is het niet nodig de fysiotherapeut fysiek te bezoeken. Een virtueel bezoek of contact via de webcam is vaak ook mogelijk en veel goedkoper!

Maar kijk ook eens hiernaar
Of zorg voor meer begeleiding van verzekerden die zorg consumeren. Wellicht is veel zorg helemaal niet efficiënt of nodig. Door goede begeleiding en voorlichting vanuit de zorgverzekeraar kunnen er zo kosten bespaard worden terwijl de uitkomsten voor de verzekerde wellicht nog beter worden! Of probeer verzekerden te motiveren om langer verzekerd te blijven door bijvoorbeeld premiekorting te geven na een of twee jaar. Trouwe klanten worden niet echt beloond, terwijl het wel loont om over te stappen of te downgraden.

En waarom bewegen zorgverzekeraars hemel en aarde om zorg in te kopen voor de basisverzekering, maar worden veel zorgverleners op de aanvullende pakketten zondermeer vergoed? Is er dan geen kwaliteitsverschil tussen alternatieve aanbieders of bij opticiens? En maak dan vooral ook afspraken met die zorgverleners over het maken van reclame. Het is bizar dat opticiens, audiciens en tandartsen verzekerden oproepen om vooral voor het einde van het jaar nog even snel een bril, een gehoorapparaat of een gebitsrenovatie in te plannen. Op deze manier worden aanvullende pakketten al snel niet meer betaalbaar voor het gros van de verzekerden.

Er zijn overigens ook voorbeelden van verzekeraars die wel degelijk meedenken met verzekerden en innoveren. Zo is een van de grotere verzekeraars serieus aan het kijken welke zorg er nog in de aanvullende pakketten nodig is, en krijgen verzekerden de kans om, door gezond te leven, te ‘sparen’ voor kortingen, bijvoorbeeld op brillen.

Een andere grote zorgverzekeraar heeft het lef getoond om groepen verzekerden actief te benaderen om ze te wijzen op mogelijke oververzekering. Dit leidt ongetwijfeld tot opzegging door een aantal verzekerden, maar deze verzekeraar is daar blijkbaar niet bang voor!

Wat vindt Aon?
Het Nederlandse zorgstelsel is gebaseerd op concurrentie. Concurrentie tussen zorgverleners en concurrentie tussen zorgverzekeraars. Als aanvullende verzekeringen niet of beperkt beschikbaar zijn, wordt de volledige zorgverzekeringsmarkt nog meer een eenheidsworst dan het nu al is. Juist met aanvullende pakketten kunnen verzekeraars zich onderscheiden. Juist met aanvullende pakketten kunnen werkgevers onderscheidende zorgcollectiviteiten inrichten die daadwerkelijk zorginhoudelijk geladen worden (zie ook mijn eerdere blog)

DNB heeft gelijk als zorgverzekeraars worden opgeroepen om verdere stappen te ondernemen om de dienstverlening te verbeteren en zich meer te onderscheiden. Maar de mogelijke oplossing die DNB noemt, namelijk meerjarige verbintenissen, is wel erg beperkt. Juist nu zijn er veel mogelijkheden om met innovatiever oplossingen te komen waarbij de toegang tot aanvullende zorg wordt gegarandeerd en betaalbaar wordt gehouden. Aon laat zich graag door zorgverzekeraars uitnodigingen om daaraan mee te denken en te werken!

Marc van Westerlaak is werkzaam bij Aon als consultant op de afdeling Corporate Wellness met als speciaal aandachtsgebied de zorgverzekeringsmarkt. Daarnaast is hij redacteur van de online kennismodule Zorg en Ziektekosten van Kluwer en heeft hij verschillende boeken en artikelen geschreven over de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg.